Alanya Muzu Çiftçiye 7,5 Milyar TL Kazandırıyor: Yıllık 300 Bin Ton Hasat Yapılıyor

kdeniz Bölgesi'nin en stratejik tarım merkezlerinden biri olan Alanya'da, coğrafi işaret tescilli yerli muz üretimi bölge ekonomisinin can damarını oluşturuyor. Son yıllarda yapılan seracılık yatırımları ve örtüaltı tarım teşvikleriyle birlikte ilçedeki üretim hacmi katlanarak büyüdü. Tarım birliklerinin ve ziraat odalarının paylaştığı güncel verilere göre, Alanya'da 12 ay kesintisiz hasat edilen muzların çok büyük bir kısmı iç tüketimde eritilirken, son dönemde geliştirilen stratejik koridorlarla birlikte yurt dışı pazarlara da sevkiyatlar başlatıldı.

Finansal ve tarımsal veriler üzerinden yapılan hesaplamalara göre, Alanya genelinde yıllık ortalama 160 bin ton ile 300 bin ton arasında değişen rekor bir muz hasadı gerçekleştiriliyor. Seradan çıkış fiyatı birinci kalite ürünler için kilogram başına ortalama 25 TL ile 30 TL bandında seyrediyor. Bu matematiksel denklem doğrultusunda, Alanya çiftçisinin ürettiği muzun toplam ham piyasa değeri yıllık yaklaşık 7,5 milyar TL ile 10 milyar TL (yaklaşık 220 milyon dolar ile 300 milyon dolar) arasında devasa bir ekonomik büyüklüğe tekabül ediyor. Ancak bu rakam çiftçinin net kazancı değil, brüt hasılatı olarak kayıtlara geçiyor.

Türkiye genelinde muz ekim alanlarının genişlemesiyle birlikte yıllık yerli üretim 950 bin tonu aşarak ülke ihtiyacının yüzde 98'ini karşılar hale geldi. Bu yerli üretim fazlalığı, Alanya muzu için ihracat kapılarını araladı. Türkiye genelinde yıllık ortalama 135 bin ton muz ihraç edilirken, bu ihracat hacminin önemli bir kısmı Alanya ve çevre ilçelerdeki modern paketleme tesislerinden Orta Doğu, Balkanlar, Rusya ve Orta Asya ülkelerine gönderiliyor. Alanya'nın payına düşen yıllık muz ihracatı geliri, sınır ötesi lojistik anlaşmalarına bağlı olarak yıllık bazda yaklaşık 30 milyon dolar ile 45 milyon dolar arasında bir döviz girdisi sağlıyor.

Alanya Ziraat Odası ve üretici birliklerinin raporlarına göre, milyarlarca liralık brüt cironun karşısında çiftçinin cebine kalan net kâr oranları yüksek işletme masrafları nedeniyle baskı altında kalıyor. Muz seralarının kurulum maliyetlerinin yanı sıra üretim esnasında her yıl katlanan şu gider kalemleri çiftçinin belini büküyor:

Sektörün en büyük ve arama motorlarında tüketiciler tarafından en çok sorgulanan tezatlığı ise tarla ile raf fiyatı arasındaki dev uçurum oluşturuyor. Alanya'da üreticinin binbir emekle yetiştirdiği muz, seradan kilogramı 25-30 TL bandında çıkarken, büyük şehirlerdeki zincir marketlerde ve semt pazarlarında 100 TL ile 120 TL arasında alıcı buluyor. Aradaki 70-80 liralık farkın üreticiye değil, aracılara ve tüccarlara gitmesi Alanya çiftçisinin hak ettiği kazancı elde etmesini engelliyor. Üreticiler bu durumun düzeltilmesi ve kazançlarının artması için taban fiyat uygulaması ile hal yasasında yeni düzenlemeler talep ediyor.

Alanya Ziraat Odası, geleneksel yerli muz fiyatlarındaki dalgalanmalardan çiftçiyi korumak ve ihracat gelirini euro bazında katlamak amacıyla AR-GE çalışmalarını tamamladı. Güney Amerika ve Asya pazarlarında yüksek fiyattan alıcı bulan, ekonomik değeri standart muza göre kat kat fazla olan "Red Dacca" (Kırmızı Muz) ve "Parmak Muz" türlerinin Alanya iklimine uyumu tescillendi. Fidan üretiminin tamamlanmasıyla birlikte bu katma değerli türlerin bölgede yaygınlaştırılması ve doğrudan Avrupa ile dünya pazarlarına ihraç edilerek Alanya çiftçisinin yıllık gelirinin en az iki katına çıkarılması hedefleniyor.